Czosnek zimowy (ozimy) to nazwa ogólna odmian czosnku, który sadzimy jesienią, aby uzyskać wcześniejszy zbiór wiosną. Uprawa czosnku nie jest wymagająca i warto jej spróbować, nawet jeśli ma to być nasze pierwsze wyhodowane warzywo. Ten krótki poradnik pomoże Ci z sukcesem posadzić i uprawiać czosnek zimowy. Dowiesz się z niego jaki jest optymalny termin sadzenia czosnku zimowego, jak przygotować glebę pod sadzenie, czy okrywać uprawę na zimę i kiedy zebrać plony.
1. Odmiany czosnku do sadzenia jesiennego
Do jesiennego sadzenia poleca się odmiany, które dobrze znoszą polską zimę. Większość z nich to odmiany strzałkujące, czyli wypuszczające pęd kwiatostanowy z małymi cebulkami:
- Harnaś – odmiana wczesna, wytrzymała na mróz, plenna, o intensywnym aromacie.
- Ornak – odmiana średnio-późna, o dużych główkach i łagodnym smaku
- Arkus – odmiana średnio-wczesna, plenna, wytwarza sporo cebulek powietrznych.
- Mega – odmiana średnio-wczesna, o mocnym smaku ząbków
- Huzar – odmiana bezstrzałkowa, o ostrym smaku
- Messidrome – odmiana średnio-wczesna, duże główki, nadaje się na słabsze gleby
- Orlik – odmiana średnio-późna, odporna na niską temperaturę
- Ceves – odmiana wczesna, plenna, odporna na choroby
- Zawrat – odmiana średnio-wczesna, o łagodnym smaku
2. Jak odróżnić czosnek zimowy od wiosennego?
Główki czosnku zimowego i wiosennego różnią się nieco wyglądem. Czosnek zimowy wyróżnia twardy pęd kwiatostanowy pośrodku główki, otoczony dosyć równomiernie ząbkami. Główka czosnku wiosennego nie posiada pędu kwiatostanowego, a ząbki różnej wielkości są poukładane nierównomiernie. Posiadają także dodatkowe łuski pomiędzy ząbkami. W związku z jesienną porą sadzenia czosnek zimowy różni się od wiosennego wcześniejszą porą zbioru.
3. Kiedy sadzić czosnek zimowy? Termin sadzenia czosnku zimowego
Najlepszym terminem na sadzenie czosnku zimowego (ozimego) jest październik i listopad. Ząbki powinny ukorzenić się przed zimą.
Czosnek posadzony zbyt wcześnie wykiełkuje niepotrzebnie przed nastaniem mrozów, które mogą go uszkodzić.
4. Jak sadzić czosnek zimowy — głębokość, odstępy, technika
Technika sadzenia czosnku jest bardzo prosta i nie powinna sprawić kłopotu. Najważniejsze to słoneczne stanowisko, spulchniona gleba i dorodne, zdrowe ząbki. Pamiętajmy, aby nie obierać ząbków z łusek i nie pozbawiać piętki. Ząbki czosnku możemy przed sadzaniem zaprawić mączką bazaltową, aby ograniczyć możliwość wystąpienia chorób grzybowych. Czosnek sadzimy w przygotowane wcześniej otwory (można zrobić pikownikiem) lub bezpośrednio wtykając do gleby. Podłoże powinno być wilgotne. W razie konieczności podlewamy po posadzeniu.
Uprawę można nakryć cienką warstwą słomy, agrowłókniną lub gałązkami iglaków, zwłaszcza w mroźne zimy.
Jak głęboko i w jakiej odległości sadzić czosnek zimowy?
- Głębokość sadzenia: ok. 5cm (głębiej niż czosnek jary). Zbyt płytkie sadzenie może narazić ząbki na przemarznięcie zimą.
- Odstępy w rzędzie: około 6–10 cm między ząbkami
- Odstępy między rzędami: około 20–30 cm
- Kierunek: Ustaw ząbek pionowo z twardą piętką w dół
5. W jakim miejscu posadzić czosnek zimowy – wybór stanowiska i gleby
Czosnek ozimy sadzimy w miejscu słonecznym. Gleba powinna być żyzna i spulchniona o pH obojętnym (6,5-7). Gleby kwaśne należy odpowiednio wcześnie zwapnować. Wiosną lub rok wcześniej możemy ją zasilić obornikiem. Przed sadzeniem możemy użyć kompostu. Gleba powinna być umiarkowanie wilgotna. Stanowisko zbyt wilgotne sprzyja chorobom grzybowym i gniciu główek. Czosnek możemy posadzić na grządce lub w skrzyni, a nawet w większej donicy.
Przed czym i po czym sadzić czosnek zimowy?
Czosnek sadzimy po: grochu, fasoli, pomidorach, papryce, ogórkach, dyni, cukinii, patisonie.
Czosnku lepiej nie sadzić po: cebulowych (czosnku, porze, cebuli, szczypiorku), kapustnych, korzeniowych. Zachowajmy 4-5 letnią przerwę na tym samym stanowisku, aby ograniczyć występowanie chorób i szkodników czosnku. Przedplonem może być facelia.
6. Zabiegi pielęgnacyjne w uprawie czosnku zimowego
- Nawożenie: Wiosną można zastosować nawóz wieloskładnikowy do warzyw, chyba że w roku poprzednim stosowaliśmy na tym stanowisku obornik i gleba jest żyzna.
- Podlewanie: czosnek należy regularnie podlewać, zwłaszcza od kwietnia do czerwca, aby mieć dobre plony.
- Usuwanie pędów kwiatostanowych: Jeśli roślina wytworzy już pęd kwiatostanowy, lepiej go usunąć, aby skupić energię na wzroście główki.
- Odchwaszczanie: Regularnie usuwaj chwasty, by nie konkurowały o wodę i składniki pokarmowe.
- Spulchnianie gleby: czosnek nie lubi gleby ciężkiej i zaskorupionej. Po większych opadach deszczu warto spulchnić glebę między rzędami.
7. Jak i kiedy zbierać czosnek zimowy?
Czosnek zimowy zbieramy do końca lipca (w zależności od pogody może to być końcówka czerwca lub początek sierpnia). Należy obserwować jego łodygi, które zaczynają żółknąć i wypuściły pęd kwiatostanowy. Zbieramy go podczas suchej pogody, pomagając sobie widełkami lub łopatką. Zebrane główki oczyszczamy z ziemi, skracając korzenie. Obcinamy także liście i pęd kwiatostanowy (niezbyt blisko główki). Czosnek suszymy suchym i przewiewnym miejscu.
Podsumowanie:
Czosnek to warzywo, które z pewnością warto uprawiać w ogrodzie, a nawet w donicach. Po dobrym przygotowaniu podłoża nie ma przy nim wiele pracy, która polega głównie na odchwaszczaniu i podlewaniu. Warto już jesienią go posadzić, by wcześniej zebrać plony. Jeśli nie zdążymy tego zrobić, wiosną będzie dobry czas na posadzenie odmian czosnku wiosennego.
FAQ — najczęściej zadawane pytania
Co zrobić, żeby czosnek był duży?
Aby zebrać duże główki, do sadzenia wybierzmy dorodne, duże i zdrowe ząbki. Posadźmy je w żyznej glebie na słonecznym stanowisku (w innym miejscu niż rósł wcześniej). Usuwajmy pędy kwiatostanowe, aby cala energia gromadziła się na główce, a nie kwitnieniu.
Czy zaprawiać czosnek przed sadzeniem?
Jeśli nasza gleba oraz ząbki do sadzenia są zdrowe, nie ma konieczności zaprawiania. Na słabszych stanowiskach można zaprawić ząbki mączką bazaltową lub preparatami biologicznymi, które ograniczają występowanie chorób.
Jak zapobiec gniciu posadzonego czosnku?
Zdrowe ząbki w łuskach sadzimy do przepuszczalnej gleby na słonecznym stanowisku. Do ciężkiej dodajmy piasku, aby ją rozluźnić. Ząbki można zaprawić przed sadzeniem. Jeśli gleba jest zbyt kwaśna, przeprowadź my wapnowanie. Nie sadźmy za głęboko na glebach gliniastych.
